Nowelizacja prawa o adwokaturze 2026

25 września 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze oraz ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (druk sejmowy nr 1962). To najszersza od lat reforma przepisów o adwokaturze. Dla klientów kancelarii najważniejsze są dwie zmiany: surowe kary za podszywanie się pod adwokata oraz jawny, ogólnokrajowy rejestr, w którym każdy sprawdzi, czy osoba oferująca pomoc prawną rzeczywiście jest adwokatem.

Stan prawny na 28 września 2026 r. Ustawa została podpisana, ale w dniu publikacji artykułu nie była jeszcze ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Terminy wejścia w życie liczymy od dnia ogłoszenia – artykuł zaktualizujemy po publikacji.

Droga legislacyjna – od projektu NRA do podpisu prezydenta

Projekt nowelizacji przygotowała Naczelna Rada Adwokacka, która złożyła go w Sejmie wraz z petycją w marcu 2025 r. Prace prowadziła sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Sejm uchwalił ustawę w połowie lipca 2026 r., Senat wprowadził poprawki, a 4 września 2026 r. Sejm przyjął część z nich i odrzucił pozostałe. Tego samego dnia ustawa trafiła do Prezydenta, który podpisał ją 25 września 2026 r.

Adwokat chroniony jak funkcjonariusz publiczny

Adwokat podczas lub w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych będzie korzystał z ochrony przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariusza publicznego. W praktyce oznacza to, że np. naruszenie nietykalności cielesnej, groźba czy znieważenie adwokata w związku z prowadzoną sprawą będą kwalifikowane surowiej niż wobec osoby prywatnej.

Warto zwrócić uwagę na jedno słowo. W pierwotnej wersji przepis mówił o ochronie „podczas i w związku” z wykonywaniem obowiązków – co mogło zawężać jego zastosowanie. Ostatecznie przyjęto sformułowanie „podczas lub w związku”, analogiczne do rozwiązania przyjętego wcześniej dla radców prawnych. Ochrona obejmie więc także sytuacje, gdy atak następuje poza salą sądową, ale ma związek z prowadzoną sprawą.

Ta zmiana chroni nie tylko adwokata. Pełnomocnik lub obrońca, który może działać bez obawy przed naciskami i zastraszaniem, skuteczniej reprezentuje interes klienta – szczególnie w sprawach rodzinnych i karnych, w których emocje stron bywają bardzo wysokie.

Kary do 200 000 zł za podszywanie się pod adwokata

Nowy art. 95o Prawa o adwokaturze wprowadza sankcję karną za nieuprawnione:

• posługiwanie się tytułem zawodowym „adwokat”,
• oznaczanie prowadzonej działalności słowami „kancelaria adwokacka” lub „kancelaria adwokatów”,
• posługiwanie się godłem adwokatury lub strojem urzędowym adwokata (togą).

Grozi za to grzywna od 5 000 do 200 000 zł, kara ograniczenia wolności albo obie te kary łącznie. Ochrona obejmująca godło i togę sięga dalej niż analogiczne przepisy dotyczące radców prawnych.

Art. 95p – dane adwokatów i nieuprawnione rejestry

Najwięcej dyskusji wywołał art. 95p. Przewiduje on tę samą sankcję (grzywna od 5 000 do 200 000 zł, ograniczenie wolności lub obie kary łącznie) za gromadzenie i publiczne udostępnianie – bez zgody okręgowej rady adwokackiej albo NRA – informacji z list adwokatów i aplikantów, a także za prowadzenie rejestru lub innego zestawienia zawierającego takie dane.

Celem przepisu jest walka z fałszywymi kancelariami internetowymi, które wykorzystują prawdziwe imiona, nazwiska i numery wpisu adwokatów, aby uwiarygodnić się przed klientami i wyłudzać pieniądze za „porady prawne”. Senat proponował skreślenie art. 95p, wskazując m.in. na nieostre przesłanki odpowiedzialności i jawny charakter tych danych. Sejm odrzucił tę poprawkę 4 września 2026 r. (358 głosów za odrzuceniem, 72 przeciw), więc przepis znalazł się w podpisanej ustawie.

Przepis nie zakazuje posługiwania się nazwiskiem adwokata ani wystawiania mu opinii – dotyczy systematycznego gromadzenia i publikowania danych z list adwokackich. Jego praktyczny zasięg (np. wobec serwisów z opiniami i katalogów firm) ukształtuje dopiero orzecznictwo.

Jawny krajowy rejestr adwokatów i aplikantów

Naczelna Rada Adwokacka będzie prowadziła jawny, ogólnokrajowy rejestr adwokatów i aplikantów adwokackich, dostępny dla każdego. To druga strona art. 95p: skoro nieoficjalne zestawienia danych adwokatów mają być ograniczone, źródłem wiarygodnej informacji ma być rejestr prowadzony przez samorząd.

Adres z rejestru zyska też znaczenie procesowe – w postępowaniu dyscyplinarnym pisma do adwokata lub aplikanta będzie można doręczać na wskazany w nim adres poczty elektronicznej.

Nowy katalog czynności zawodowych adwokata

Rozbudowany został art. 4 Prawa o adwokaturze, określający, na czym polega zawód adwokata. Pomoc prawna obejmie w szczególności:

• udzielanie porad prawnych,
• sporządzanie opinii prawnych,
• opracowywanie projektów aktów prawnych, w tym aktów normatywnych,
• występowanie jako pełnomocnik lub obrońca przed sądami, trybunałami i innymi organami władzy publicznej,
• sporządzanie dokumentów prawnych i ich projektów, w tym umów, regulaminów i statutów.

Samorząd, dyscyplinarki i egzaminy na aplikację

Zadania i status samorządu. Do ustawowych zadań samorządu dopisano m.in. ochronę zawodu i obronę jego godności, współpracę z administracją publiczną i organizacjami pozarządowymi w sprawach ochrony praw i wolności obywatelskich oraz organizowanie polubownego i mediacyjnego rozwiązywania sporów. Samorząd adwokacki uzyska uprawnienia organizacji pozarządowej w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego oraz organizacji społecznej w rozumieniu Kodeksu postępowania karnego i ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Finansowanie i cyfryzacja. Ustawa precyzuje źródła finansowania samorządu (m.in. wpłaty izb na budżet NRA, składki, dochody z majątku i własnej działalności). Organy adwokatury będą mogły obradować zdalnie i hybrydowo.

Postępowanie dyscyplinarne. Orzeczenie kończące postępowanie wydane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji będzie prawomocne i wykonalne z chwilą ogłoszenia – wniesienie kasacji nie wstrzyma już jego wykonania. Strona będzie mogła uczestniczyć w jawnej rozprawie lub posiedzeniu na odległość. Doprecyzowano też procedurę stwierdzania niezdolności adwokata do wykonywania zawodu.

Egzamin na aplikację. Komisje egzaminacyjne będą mogły działać w każdej izbie adwokackiej, co ułatwi dostęp do egzaminu kandydatom spoza dużych ośrodków. Komisja liczy pięć osób: trzech przedstawicieli wyznaczonych przez Ministra Sprawiedliwości i dwóch z samorządu adwokackiego. Sejm odrzucił poprawkę Senatu, która gwarantowała w składzie miejsce dla przedstawiciela nauki prawa.

Czego w nowelizacji ostatecznie nie ma

Z projektu wypadł tzw. urlop procesowy – adwokaci proponowali, aby mogli co roku zgłosić do 20 dni roboczych, w których sądy nie wyznaczałyby rozpraw ani nie doręczały im pism. Rozwiązanie to nie uzyskało poparcia w Sejmie. Z pierwotnej wersji art. 4 usunięto także zaliczenie do pomocy prawnej pośrednictwa w zawieraniu umów o pomoc prawną oraz zorganizowanego dochodzenia cudzych roszczeń.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie

• Zasadniczo po 14 dniach od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.
• Część przepisów – 1 stycznia 2027 r.
• Organy adwokatury mają 6 miesięcy na dostosowanie regulaminów do nowych przepisów.

Dokładne daty zależą od dnia publikacji w Dzienniku Ustaw – zaktualizujemy je w tym artykule.

Co to oznacza dla klienta – jak sprawdzić adwokata

Fałszywe „kancelarie” działające wyłącznie online to realny problem: pobierają opłatę za poradę lub pismo, podpisując się danymi prawdziwego adwokata, który nie ma z nimi nic wspólnego. Nowe przepisy dają narzędzia do ścigania takich praktyk, ale najlepszą ochroną pozostaje weryfikacja przed zapłatą:

1. Sprawdź wpis w Rejestrze Adwokatów prowadzonym przez adwokaturę (rejestradwokatow.pl) – imię, nazwisko, izba i status wykonywania zawodu.
2. Porównaj dane kontaktowe – adres kancelarii, telefon i e-mail na stronie powinny zgadzać się z danymi w rejestrze i CEIDG.
3. Uważaj na płatności z góry na prywatne konta i porady udzielane wyłącznie przez komunikatory bez możliwości spotkania.
4. Zapytaj o umowę – adwokat działa na podstawie pełnomocnictwa i jasno określonych warunków wynagrodzenia.

Najczęstsze pytania

Kiedy prezydent podpisał nowelizację Prawa o adwokaturze?

25 września 2026 r. Podpisana ustawa nosi datę 4 września 2026 r. (druk sejmowy nr 1962).

Ile grozi za podawanie się za adwokata?

Grzywna od 5 000 do 200 000 zł, kara ograniczenia wolności albo obie kary łącznie. Dotyczy to również nieuprawnionego używania nazwy „kancelaria adwokacka”, godła adwokatury i togi.

Czy wystawienie opinii o adwokacie w internecie będzie karalne?

Nie. Art. 95p dotyczy nieuprawnionego gromadzenia i publicznego udostępniania danych z list adwokatów oraz prowadzenia takich rejestrów lub zestawień, a nie publikowania opinii o konkretnym adwokacie.

Czy nowelizacja zmienia coś w prowadzeniu mojej sprawy?

Nie zmienia zasad postępowań przed sądami powszechnymi ani wysokości kosztów. Wzmacnia natomiast ochronę pełnomocnika i ułatwia sprawdzenie, czy osoba oferująca pomoc prawną rzeczywiście jest adwokatem.

Od kiedy obowiązują nowe przepisy?

Zasadniczo po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, a część z nich od 1 stycznia 2027 r.

Źródła: komunikat Kancelarii Prezydenta RP z 25.09.2026 r.; druk sejmowy nr 1962; materiały Naczelnej Rady Adwokackiej. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.