Egzekucja kontaktów z dzieckiem – jak skutecznie wyegzekwować swoje prawa? Poradnik kompletny 2026

Masz orzeczenie sądu. Masz harmonogram. Masz pieczęć i podpis sędziego. A w piątek o 17:00 stoisz pod drzwiami, do których nikt nie podchodzi. Ten artykuł jest o tym, co wtedy zrobić – krok po kroku, przepis po przepisie, dowód po dowodzie.

Polski system egzekucji kontaktów nie polega na tym, że policjant wyprowadza dziecko za rękę. Polega na pieniądzach: sąd najpierw grozi zapłatą określonej sumy za każde naruszenie, a potem – jeśli groźba nie zadziała – nakazuje zapłatę. Suma trafia nie do Skarbu Państwa, lecz do kieszeni rodzica, którego kontakty utrudniano. To narzędzie jest niedoskonałe, ale realne, i w 2026 roku – po dwóch przełomowych orzeczeniach – działa skuteczniej niż jeszcze trzy lata temu.

Artykuł jest napisany dla obu stron. Jeśli walczysz o kontakty – znajdziesz tu ścieżkę procesową, listę dowodów i wzorzec wniosku. Jeśli to przeciwko Tobie wszczęto postępowanie, a sytuacja naprawdę jest skomplikowana (bo dziecko rzeczywiście nie chce jechać) – znajdziesz tu linie obrony i granice ich skuteczności.

Stan prawny: 14 lipca 2026 r. (Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. 2026.0.468 t.j.; Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz.U. 2026.0.236 t.j.).

Spis treści

1. Czym jest egzekucja kontaktów – i czym stanowczo nie jest
2. Mapa przepisów: art. 598¹⁵–598²² KPC bez skrótów
3. Warunek wstępny: wykonalne orzeczenie albo wykonalna ugoda
4. Dlaczego nieprecyzyjne orzeczenie jest niewykonalne
5. Etap 1 – zagrożenie nakazaniem zapłaty (art. 598¹⁵ KPC)
6. Dwa sposoby na pominięcie etapu 1 (art. 582¹ § 3 i art. 756² KPC)
7. Etap 2 – nakazanie zapłaty (art. 598¹⁶ KPC)
8. Ile sąd zasądza – kwoty w praktyce 2026
9. Zwrot wydatków na nieodbyty kontakt (art. 598¹⁷ KPC)
10. Depozyt u Ministra Finansów – narzędzie, o którym mało kto pamięta
11. Od postanowienia do komornika – bez klauzuli wykonalności
12. Egzekucja działa w obie strony
13. Dziadkowie i inne osoby bliskie
14. Opieka naprzemienna a egzekucja (art. 598²² KPC)
15. Dwa orzeczenia, które zmieniły grę: TK SK 3/20 i SN III CZP 20/25
16. Dowody: dziennik kontaktów i sztuka dokumentowania
17. Jak napisać wniosek – elementy obowiązkowe
18. Przebieg postępowania i realne terminy
19. Ile to kosztuje – tabela
20. Pułapka sześciu miesięcy (art. 598²⁰ KPC)
21. Jeżeli postępowanie toczy się przeciwko Tobie
22. Alienacja rodzicielska a egzekucja
23. Policja – co może, a czego nie może
24. Gdy sumy pieniężne nie działają
25. Kontakty transgraniczne i uprowadzenie rodzicielskie
26. Dziesięć błędów, które kosztują sprawę
27. Studia przypadków z praktyki (zanonimizowane)
28. Właściwy sąd – Zielona Góra i okolice
29. Najczęściej zadawane pytania
30. Pomoc Kancelarii

Czym jest egzekucja kontaktów – i czym stanowczo nie jest

„Egzekucja kontaktów" to nazwa potoczna. Ustawodawca nazywa to sprawami dotyczącymi wykonywania kontaktów z dzieckiem i umieszcza je w Oddziale 6 Rozdziału 2 Działu II Księgi drugiej Kodeksu postępowania cywilnego – czyli w postępowaniu nieprocesowym, nie w postępowaniu egzekucyjnym. Ta pozornie nudna informacja ma bardzo praktyczne konsekwencje.

Czym to jest:

• Postępowaniem sądowym przed sądem opiekuńczym (wydział rodzinny sądu rejonowego).
• Postępowaniem dwuetapowym: najpierw zagrożenie zapłatą, dopiero potem nakazanie zapłaty.
• Sankcją o charakterze przymuszającym – ma zmusić do wykonania obowiązku na przyszłość, nie „ukarać" za przeszłość.
• Instrumentem, w którym pieniądze płyną od rodzica naruszającego do rodzica pokrzywdzonego, a nie do budżetu państwa.

Czym to nie jest:

• Nie jest przymusowym odebraniem dziecka. Tryb odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej (art. 598¹–598¹⁴ KPC, z udziałem kuratora sądowego) to zupełnie inne postępowanie, prowadzone w innych sytuacjach – nie służy do wymuszania weekendowych kontaktów.
• Nie jest postępowaniem karnym. Utrudnianie kontaktów samo w sobie nie jest w Polsce przestępstwem (o projektach zmian – dalej).
• Nie jest postępowaniem komorniczym. Komornik pojawia się dopiero na końcu, gdy masz prawomocne postanowienie o nakazaniu zapłaty, a druga strona nie płaci dobrowolnie.
• Nie toczy się z urzędu. Art. 598¹⁸ § 1 KPC wprost wyłącza stosowanie art. 570 KPC – sąd opiekuńczy nie może wszcząć tego postępowania sam. Każde kolejne postanowienie też wymaga osobnego wniosku.

Mapa przepisów: art. 598¹⁵–598²² KPC bez skrótów

Większość poradników w internecie streszcza dwa przepisy i milczy o reszcie. Tymczasem to właśnie „reszta" decyduje o tym, czy wniosek nie wróci ze zwrotem albo czy postępowanie nie zostanie umorzone. Oto pełna mapa:

Dwa przepisy spoza Oddziału 6, bez których obraz jest niepełny:

• art. 582¹ § 3 KPC – sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty już w samym orzeczeniu o kontaktach, jeżeli istnieje uzasadniona obawa naruszenia obowiązków.
• art. 756² KPC – sąd może zagrozić nakazaniem zapłaty w postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia regulującym kontakty na czas trwania sprawy.

Warunek wstępny: wykonalne orzeczenie albo wykonalna ugoda

Nie da się egzekwować czegoś, czego nie ma na papierze. Art. 598¹⁵ § 1 KPC mówi jasno: obowiązki muszą wynikać z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem. Nic innego się nie liczy.

Co jest tytułem, na którym można oprzeć wniosek:

• postanowienie sądu opiekuńczego o kontaktach,
• wyrok rozwodowy w części dotyczącej kontaktów,
• postanowienie o zabezpieczeniu kontaktów na czas trwania postępowania,
• ugoda zawarta przed sądem,
• ugoda zawarta przed mediatorem – zatwierdzona przez sąd.

Co nie jest tytułem:

• ustne porozumienie rodziców, choćby najbardziej szczegółowe,
• „porozumienie rodzicielskie" (plan wychowawczy) niezatwierdzone przez sąd,
• wymiana SMS-ów, w których ustaliliście grafik,
• ugoda mediacyjna, która leży w szufladzie i nigdy nie trafiła do sądu.

I najważniejsze, o czym większość ludzi dowiaduje się dopiero, gdy sąd zwraca wniosek: art. 598¹⁹ § 1 KPC wymaga dołączenia odpisu wykonalnego orzeczenia albo wykonalnej ugody. Nie wystarczy kserokopia wyroku, którą masz w segregatorze. Musisz mieć z sądu odpis ze stwierdzeniem wykonalności (albo prawomocności – w zależności od charakteru orzeczenia). Zamów go zawczasu; w niektórych sądach czeka się na to kilka tygodni.

Dlaczego nieprecyzyjne orzeczenie jest niewykonalne

Sąd egzekucyjny nie interpretuje orzeczenia twórczo. Musi móc jednoznacznie stwierdzić: kontakt miał się odbyć w tym dniu, o tej godzinie, w ten sposób – i się nie odbył. Jeśli orzeczenie tego nie mówi, naruszenia nie da się wykazać.

Zapis nieegzekwowalny: „Ojciec ma prawo do kontaktów z dzieckiem w co drugi weekend oraz w wakacje."

Zapis egzekwowalny: „Ojciec będzie realizował kontakty z małoletnią [imię], ur. [data], w pierwszy i trzeci weekend każdego miesiąca kalendarzowego, od piątku od godz. 17:00 do niedzieli do godz. 18:00, poza miejscem zamieszkania matki, z obowiązkiem odebrania dziecka spod miejsca zamieszkania matki i odwiezienia go tam po zakończeniu kontaktu."

Typowe wady orzeczeń i sposób ich naprawy:

Jeśli Twoje orzeczenie ma którąś z tych wad – zanim złożysz wniosek o egzekucję, złóż wniosek o zmianę orzeczenia o kontaktach (art. 113⁵ KRO). Można to robić równolegle z wnioskiem o zabezpieczenie na czas trwania sprawy. Więcej o samym ustalaniu grafiku znajdziesz w tekście ustalenie kontaktów z dzieckiem.

Etap 1 – zagrożenie nakazaniem zapłaty (art. 598¹⁵ KPC)

Pierwszy krok jest obowiązkowy. Nie można od razu żądać zapłaty – najpierw sąd musi zagrozić. Wyjątek jest tylko jeden i omawiam go w kolejnym rozdziale.

Co bada sąd na tym etapie:

1. Czy istnieje wykonalne orzeczenie lub ugoda i czy jest na tyle precyzyjne, by można było stwierdzić naruszenie.
2. Czy naruszenia faktycznie miały miejsce – tu decydują Twoje dowody.
3. Czy naruszenie jest przypisywalne uczestnikowi, a nie obiektywnym okolicznościom (hospitalizacja dziecka, powódź, kwarantanna).
4. Sytuacja majątkowa osoby zobowiązanej – art. 598¹⁵ § 1 KPC nakazuje ją uwzględnić przy ustalaniu wysokości sumy.

Formuła postanowienia brzmi mniej więcej tak: „zagraża uczestniczce postępowania [imię i nazwisko] nakazaniem zapłaty na rzecz wnioskodawcy [imię i nazwisko] kwoty 600 zł za każde naruszenie obowiązku wynikającego z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...], w przedmiocie kontaktów z małoletnim [...]".

To nie jest „tylko ostrzeżenie". W praktyce Kancelarii samo doręczenie takiego postanowienia rozwiązuje sprawę w większości przypadków – druga strona nagle odkrywa, że dziecko jednak jest zdrowe i może pojechać. Etap 1 ma funkcję prewencyjną i bardzo często jest ostatnim etapem.

Kiedy składać wniosek? Nie po pierwszym odwołanym kontakcie (sąd uzna to za incydent) i nie po roku (więź z dzieckiem już wtedy zwykle się rozpada, a alienacja jest utrwalona). Praktyczne optimum to po dwóch–trzech naruszeniach, gdy widać wzorzec, ale nie straciłeś jeszcze pół roku życia dziecka.

Dwa sposoby na pominięcie etapu 1 (art. 582¹ § 3 i art. 756² KPC)

To jest ta część artykułu, na którą warto zwrócić szczególną uwagę – bo pozwala oszczędzić od czterech do sześciu miesięcy postępowania.

Zagrożenie wpisane w orzeczenie o kontaktach – art. 582¹ § 3 KPC

Sąd opiekuńczy, orzekając o kontaktach, może – w razie uzasadnionej obawy naruszenia obowiązków – od razu zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej. Dotyczy to każdej ze stron: i osoby sprawującej pieczę, i osoby uprawnionej do kontaktu, i osoby, której kontaktu zakazano.

Jeżeli takie zagrożenie znajdzie się w orzeczeniu, to w razie naruszenia przechodzisz od razu do etapu 2 – art. 598¹⁶ § 2 KPC wprost to przewiduje. Zamiast dwóch postępowań masz jedno.

Wniosek praktyczny: jeżeli prowadzisz sprawę o ustalenie lub zmianę kontaktów i masz jakiekolwiek podstawy przypuszczać, że druga strona nie będzie orzeczenia wykonywać – zawsze wnoś o zagrożenie z art. 582¹ § 3 KPC. Sąd nie zrobi tego z urzędu, a „uzasadniona obawa" to nie jest wysoki próg: wystarczy udokumentowana historia utrudniania sprzed wyroku.

Uwaga na orzecznictwo: sądy odmawiają takiego zagrożenia, gdy w chwili zamknięcia rozprawy obawa naruszenia już nie istnieje (bo np. przez ostatni rok kontakty przebiegały poprawnie). Warto więc wykazywać obawę na dzień orzekania, nie tylko powoływać się na dawne zaszłości.

Zagrożenie przy zabezpieczeniu – art. 756² KPC

Ten przepis jest jeszcze rzadziej wykorzystywany. Gdy sąd udziela zabezpieczenia przez uregulowanie kontaktów na czas trwania postępowania (albo przez ustalenie, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach), może – na wniosek uprawnionego – zagrozić obowiązanemu nakazaniem zapłaty określonej sumy na wypadek naruszenia obowiązków z tego postanowienia.

Dlaczego to ważne? Bo sprawy o kontakty trwają miesiącami, a postanowienie zabezpieczające obowiązuje od razu. Bez zagrożenia z art. 756² KPC rodzic utrudniający może przez cały czas trwania procesu bezkarnie ignorować zabezpieczenie. Z zagrożeniem – ryzykuje realne pieniądze od pierwszego weekendu.

Sądy okręgowe podkreślają, że zastosowanie art. 756² KPC jest wprawdzie fakultatywne, ale nie dowolne – jeżeli materiał dowodowy wskazuje na zakłócanie kontaktów, oddalenie takiego wniosku jako „przedwczesnego" jest wadliwe. Warto to zdanie zacytować w zażaleniu.

Etap 2 – nakazanie zapłaty (art. 598¹⁶ KPC)

Zagrożenie zostało wydane i uprawomocniło się. Mimo to kontakty nadal się nie odbywają. Wtedy składasz drugi, odrębny wniosek – o nakazanie zapłaty.

Sąd na tym etapie nie bada sprawy od nowa. Robi zasadniczo trzy rzeczy:

1. ustala liczbę naruszeń po uprawomocnieniu się postanowienia o zagrożeniu,
2. mnoży tę liczbę przez stawkę wskazaną w zagrożeniu,
3. nakazuje zapłatę wynikłej sumy na rzecz uprawnionego.

Przykład rachunkowy. Zagrożenie: 600 zł za każde naruszenie. Po uprawomocnieniu się zagrożenia nie doszły do skutku cztery weekendy. Sąd nakazuje zapłatę 2 400 zł. Jeśli orzeczenie definiowało kontakt jako obejmujący piątek, sobotę i niedzielę i sąd uzna, że każdy dzień to odrębny obowiązek – suma może być odpowiednio wyższa. Dlatego sposób sformułowania zagrożenia ma znaczenie finansowe: „za każde naruszenie obowiązku" to co innego niż „za każdy dzień, w którym kontakt nie doszedł do skutku".

Sąd może w wyjątkowych wypadkach zmienić wysokość sumy z zagrożenia ze względu na zmianę okoliczności (art. 598¹⁶ § 1 zd. 2 KPC) – np. jeśli zobowiązany stracił pracę albo, odwrotnie, jego dochody radykalnie wzrosły, a poprzednia stawka przestała być dolegliwa.

Bez limitu wniosków. Nie ma ograniczenia liczby wniosków o nakazanie zapłaty. Naruszenia po pierwszym nakazaniu zapłaty = kolejny wniosek = kolejna suma. Nie trzeba ponawiać etapu 1 – zagrożenie obowiązuje nadal.

Ile sąd zasądza – kwoty w praktyce 2026

Ustawa nie podaje ani dolnej, ani górnej granicy. Nie istnieje „taryfikator". Sąd ma jedno kryterium ustawowe – sytuację majątkową osoby zobowiązanej – i jeden cel: suma ma być na tyle dolegliwa, by realnie zmotywowała do wykonania obowiązku, ale nie może stanowić szykany.

Jak uzasadnić wysoką kwotę? Nie „bo mnie skrzywdziła". Trzeba wykazać: (a) skalę i systematyczność naruszeń, (b) sytuację majątkową zobowiązanego (wyciągi, zeznania podatkowe, KRS, dane o nieruchomościach, styl życia widoczny w mediach społecznościowych), (c) nieskuteczność łagodniejszych środków. Sąd może zażądać oświadczenia o stanie majątkowym – warto o to wnieść.

Kumulacja. Przy stawce 600 zł i dwóch kontaktach miesięcznie, rok utrudniania to 14 400 zł. To już nie jest symboliczna dolegliwość – i właśnie dlatego etap 2 jest tym, w którym leży realna siła tego postępowania. Rodzice, którzy zatrzymują się na etapie 1 i nie idą dalej, sami rozbrajają swoją broń.

Zwrot wydatków na nieodbyty kontakt (art. 598¹⁷ KPC)

To osobne roszczenie, niezależne od sumy pieniężnej, i wielu rodziców o nim po prostu nie wie. Jeżeli kontakt nie doszedł do skutku z powodu naruszenia po drugiej stronie, sąd przyzna Ci zwrot uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu.

Co się liczy:

• paliwo (kilometrówka albo faktura ze stacji z datą i godziną),
• opłaty za autostradę, bilety kolejowe lub autobusowe, bilety lotnicze,
• nocleg, jeżeli dojeżdżasz z innego miasta lub kraju,
• bilety wstępu wykupione na czas kontaktu (kino, basen, zoo, park rozrywki),
• koszty podróży i pobytu dziecka lub osoby towarzyszącej dziecku – wprost wskazane w art. 582¹ § 2 pkt 1 KPC, do którego odsyła art. 598¹⁷ § 1.

Czego nie obejmuje: utraconego zarobku, „zmarnowanego urlopu" jako takiego, krzywdy moralnej. To ostatnie można próbować dochodzić w odrębnym procesie o naruszenie dóbr osobistych, ale to inna sprawa, inne postępowanie i znacznie trudniejszy dowód.

Warunek: dokumentacja. Paragony, faktury, bilety, wydruk z aplikacji nawigacyjnej z trasą i datą. Bez tego roszczenie upadnie – sąd nie zasądzi kwoty „na oko".

Prawomocne postanowienie o zwrocie wydatków jest – tak samo jak postanowienie o nakazaniu zapłaty – tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania klauzuli (art. 598¹⁷ § 4 KPC).

Depozyt u Ministra Finansów – narzędzie, o którym mało kto pamięta

Art. 582¹ § 2 pkt 2 KPC daje sądowi opiekuńczemu uprawnienie, które w praktyce jest wykorzystywane rzadko, a bywa bardzo skuteczne: sąd może zobowiązać osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, do złożenia na rachunek depozytowy Ministra Finansów odpowiedniej kwoty pieniężnej – na pokrycie wydatków uprawnionego związanych z wykonywaniem kontaktu, na wypadek gdyby obowiązki nie były wykonywane.

Innymi słowy: zamiast biegać potem za pieniędzmi, uprawniony ma zabezpieczenie z góry. Jest to szczególnie sensowne, gdy:

• rodzic uprawniony mieszka daleko (inne województwo, zagranica) i każdy nieodbyty kontakt kosztuje go realne setki złotych,
• rodzic sprawujący pieczę ma historię utrudniania i majątek trudny do egzekucji,
• istnieje ryzyko, że po nakazaniu zapłaty i tak trzeba będzie iść do komornika.

O taki depozyt trzeba wnosić wyraźnie – w sprawie o ustalenie lub zmianę kontaktów. Sąd nie zrobi tego z urzędu, a większość pełnomocników w ogóle o tym przepisie nie pamięta.

Od postanowienia do komornika – bez klauzuli wykonalności

Najbardziej praktyczny prezent, jaki ustawodawca zrobił rodzicom w tym postępowaniu, mieści się w art. 598¹⁶ § 4 KPC: prawomocne postanowienie o nakazaniu zapłaty jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności.

Co to znaczy krok po kroku:

1. Sąd wydaje postanowienie o nakazaniu zapłaty (np. 2 400 zł).
2. Postanowienie się uprawomocnia (brak zażalenia albo zażalenie oddalone).
3. Występujesz do sądu o odpis ze stwierdzeniem prawomocności.
4. Idziesz z tym prosto do komornika – nie składasz osobnego wniosku o klauzulę, nie czekasz kolejnych tygodni.
5. Komornik zajmuje wynagrodzenie, rachunek bankowy, ruchomości.

W praktyce większość spraw kończy się na etapie zajęcia rachunku bankowego – dobrowolna zapłata następuje bardzo szybko, gdy pierwszy raz zniknie pensja z konta.

Egzekucja działa w obie strony

Art. 598¹⁵ § 2 KPC jest przepisem, o którym pamięta zaskakująco mało osób. Sankcja pieniężna grozi nie tylko rodzicowi, który utrudnia kontakty, lecz również:

• rodzicowi uprawnionemu, który kontaktów nie realizuje – nie przyjeżdża, odwołuje w ostatniej chwili, „ma coś ważnego". Suma jest wtedy zasądzana na rzecz osoby sprawującej pieczę.
• osobie, której kontaktów zakazano, a która zakaz łamie – podjeżdża pod szkołę, dzwoni, pisze, pojawia się na urodzinach.

Uzasadnienie jest proste: kontakt z dzieckiem to nie tylko prawo rodzica, ale i jego obowiązek (art. 113 § 1 KRO). Siedmiolatek, który w każdy piątek stoi przy oknie z plecakiem, a tata nie przyjeżdża, jest skrzywdzony dokładnie tak samo jak dziecko, którego się nie wydaje.

Co, gdy obie strony naruszają? Zdarza się często: matka odwołuje kontakty, ojciec nie odwozi dziecka na czas i nie odbiera telefonów w trakcie kontaktu. Sąd rozpozna oba wnioski i może zagrozić – a potem nakazać zapłatę – obu stronom jednocześnie. To sytuacja, w której nikt nie wygrywa, a przegrywa dziecko. Wtedy jedynym rozsądnym wyjściem jest mediacja rodzinna.

Dziadkowie i inne osoby bliskie

Tu trzeba sprostować rozpowszechniony w internecie błąd. Podstawą nie jest art. 598²² KPC (ten dotyczy zamieszkiwania naprzemiennego), lecz art. 113⁶ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który nakazuje odpowiednio stosować przepisy o kontaktach rodziców z dzieckiem do kontaktów:

• rodzeństwa,
• dziadków,
• powinowatych w linii prostej,
• innych osób, które przez dłuższy czas sprawowały pieczę nad dzieckiem (np. faktyczny opiekun, były ojczym).

Mechanizm jest identyczny: jeżeli dziadkowie mają sądownie ustalone kontakty z wnukiem, a rodzic je utrudnia – mogą złożyć wniosek o zagrożenie nakazaniem zapłaty, a potem o nakazanie zapłaty na swoją rzecz. Kluczowe słowo to „sądownie ustalone": bez orzeczenia lub zatwierdzonej ugody nie ma czego egzekwować.

Opieka naprzemienna a egzekucja (art. 598²² KPC)

Art. 598²² KPC nakazuje stosować przepisy o wykonywaniu kontaktów odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach – czyli do opieki naprzemiennej.

Konsekwencja praktyczna: przy opiece naprzemiennej także można żądać zagrożenia sumą pieniężną i jej nakazania, jeżeli jeden z rodziców nie wydaje dziecka na „swoją zmianę" drugiego rodzica. To samo dotyczy zabezpieczenia opieki naprzemiennej – art. 756² § 1 pkt 3 KPC obejmuje to wprost.

Uwaga terminologiczna: w opiece naprzemiennej formalnie nie ma „kontaktów" – są okresy pieczy. Wniosek trzeba więc formułować z odwołaniem do art. 598²² KPC, a nie „o egzekucję kontaktów". Źle zatytułowany wniosek bywa źródłem niepotrzebnych wezwań do uzupełnienia braków.

Dwa orzeczenia, które zmieniły grę: TK SK 3/20 i SN III CZP 20/25

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r. (SK 3/20)

Trybunał uznał, że art. 598¹⁶ § 1 w związku z art. 598¹⁵ § 1 KPC – w zakresie, w jakim obejmują sytuacje, w których niewykonywanie lub niewłaściwe wykonywanie obowiązków związane jest z zachowaniem dziecka, niewywołanym przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje – są niezgodne z Konstytucją. Przepisy utraciły moc w tym zakresie z dniem 30 czerwca 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 1371).

Sens praktyczny: nie można ukarać sumą pieniężną rodzica sprawującego pieczę za to, że dziecko samodzielnie – bez jego udziału – odmawia kontaktu. Klasyczny przykład: piętnastolatek w otwartym konflikcie z ojcem, którego niechęci matka w żaden sposób nie wywołała.

Wyrok stworzył jednak lukę, którą rodzice alienujący natychmiast zaczęli wykorzystywać: nastawić dziecko, a potem powołać się na jego „wolę" jako tarczę.

Uchwała Sądu Najwyższego z 3 października 2025 r. (III CZP 20/25)

Sąd Najwyższy tę lukę domknął. Uchwała rozstrzyga, że okoliczność, iż rodzic sprawujący pieczę nie wypełnia obowiązku ze względu na postawę dziecka, nie wyłącza możliwości nakazania zapłaty sumy pieniężnej – także wtedy, gdy postawa dziecka wynika z zachowań obojga rodziców.

Sprawa, na tle której zapadła uchwała, jest bardzo typowa: matka nie wydawała córek na kontakty, powołując się na to, że nie chcą widywać ojca. W toku postępowania ustalono, że niechęć dziewczynek wynikała z ich uwikłania w konflikt rodziców i z rodzinnych opowieści o przeszłych zachowaniach ojca – choć samym córkom ojciec nigdy krzywdy nie wyrządził.

Co z tego wynika dla rodzica sprawującego pieczę:

• „Dziecko nie chce" nie jest samodzielną obroną.
• Bierna akceptacja odmowy dziecka to też naruszenie obowiązku.
• Rodzic ma obowiązek aktywnie przygotowywać dziecko do kontaktu, zachęcać, rozmawiać, sięgać po pomoc psychologa, mediację, wniosek o zmianę harmonogramu.
• Fakt, że drugi rodzic też przyczynił się do niechęci dziecka, nie zwalnia z odpowiedzialności.

Jak czytać te dwa orzeczenia razem. TK chroni rodzica przed odpowiedzialnością za coś, na co realnie nie miał wpływu. SN mówi, że brak wpływu trzeba wykazać, a bierność wpływem nie jest. Linia orzecznicza 2026 wygląda więc tak:

Dowody: dziennik kontaktów i sztuka dokumentowania

Można mieć całkowitą rację i przegrać sprawę, bo nie ma się czym jej udowodnić. To najczęstsza przyczyna oddalania wniosków o zagrożenie.

Dziennik kontaktów

Zwykły arkusz kalkulacyjny albo zeszyt. Kolumny:

1. data i godzina planowanego kontaktu (zgodnie z orzeczeniem),
2. czy kontakt się odbył (tak / nie / częściowo),
3. co dokładnie się stało – jednym zdaniem, bez emocji,
4. podany przez drugą stronę powód,
5. dowód (nr załącznika: zrzut ekranu, notatka policyjna, nagranie),
6. świadkowie (imię, nazwisko, na czym polegała obecność),
7. poniesione koszty (paragon, bilet).

Przykładowy wpis: „17.01.2026, piątek, 17:00 – kontakt nie doszedł do skutku. O 16:42 SMS: »Zuzia jest chora, nie pojedzie«. Brak zaświadczenia lekarskiego. Podjechałem pod adres, dzwoniłem domofonem 17:00–17:20, brak reakcji. Świadek: Anna N. (obecna w samochodzie). Załącznik: zrzut ekranu SMS (zał. 4), zdjęcie z datownikiem spod klatki (zał. 5). Koszty: paliwo 62 zł (paragon, zał. 6)."

Po pół roku taki dziennik przestaje być zbiorem żalów, a staje się dowodem wzorca zachowania. Sąd widzi nie jeden incydent, lecz system.

Stawiaj się zawsze

Nawet gdy wiesz na sto procent, że dziecka nie dostaniesz – przyjeżdżaj na każdy termin. Powody są trzy: każda próba to dowód; każda próba to koszt do zwrotu z art. 598¹⁷ KPC; i – najważniejsze – dziecko, nawet zalienowane, widzi zza firanki, że przyjechałeś. Rodzic, który po złożeniu wniosku przestaje się stawiać, traci wiarygodność w oczach sądu w jednej chwili.

Katalog dowodów, które działają

• korespondencja SMS / komunikatory – zrzuty ekranu z widoczną datą i numerem,
• e-maile (nagłówki, nie tylko treść),
• notatki policyjne z interwencji,
• zeznania świadków obecnych przy próbie odbioru,
• nagranie rozmowy przez domofon lub przy drzwiach (co do zasady dopuszczalne w sprawach rodzinnych, ale skonsultuj zakres z adwokatem),
• zdjęcia z datownikiem i lokalizacją,
• historia trasy z aplikacji nawigacyjnej,
• zaświadczenia ze szkoły/przedszkola (czy dziecko było obecne w dniu rzekomej choroby),
• opinia OZSS lub biegłego psychologa – przy zarzucie alienacji,
• wywiad kuratora sądowego.

Jak napisać wniosek – elementy obowiązkowe

Wniosek o zagrożenie nakazaniem zapłaty (etap 1) powinien zawierać:

1. Oznaczenie sądu – sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich, właściwy według miejsca zamieszkania (pobytu) dziecka. To sąd opiekuńczy, nawet jeśli orzeczenie o kontaktach wydał sąd okręgowy w wyroku rozwodowym.
2. Dane wnioskodawcy i uczestnika – imiona, nazwiska, adresy, PESEL wnioskodawcy.
3. Dane małoletniego – imię, nazwisko, data urodzenia.
4. Oznaczenie orzeczenia o kontaktach – sąd, data, sygnatura, punkt orzeczenia.
5. Żądanie – zagrożenie uczestnikowi nakazaniem zapłaty konkretnej kwoty za każde naruszenie konkretnego obowiązku. Kwotę wskazujesz Ty; sąd nie jest nią związany, ale musi się do niej odnieść.
6. Uzasadnienie – chronologiczny opis naruszeń: data, godzina, co się stało, jaki podano powód, jaki jest dowód. Bez epitetów pod adresem drugiej strony.
7. Wnioski dowodowe – wskazanie każdego dowodu z określeniem, na jaką okoliczność.
8. Załączniki: odpis wykonalnego orzeczenia lub ugody (art. 598¹⁹ § 1 KPC – bez tego wniosek zostanie zwrócony), dowód uiszczenia opłaty 100 zł, odpis wniosku dla uczestnika, wszystkie dowody.
9. Podpis.

Wniosek o nakazanie zapłaty (etap 2) buduje się analogicznie, ale:

• powołujesz się na prawomocne postanowienie o zagrożeniu (data, sygnatura, kwota),
• opisujesz wyłącznie naruszenia, które nastąpiły po jego uprawomocnieniu,
• podajesz wyliczenie: liczba naruszeń × stawka = żądana suma,
• możesz w tym samym wniosku żądać zwrotu wydatków z art. 598¹⁷ KPC, załączając paragony.

Uwaga formalna: nie da się połączyć etapu 1 i etapu 2 w jednym piśmie. To dwa odrębne postępowania i dwie odrębne opłaty. Jedyny wyjątek – gdy zagrożenie było już w orzeczeniu o kontaktach (art. 582¹ § 3 KPC) albo w postanowieniu zabezpieczającym (art. 756² KPC).

Przebieg postępowania i realne terminy

Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym. Art. 598¹⁸ § 2 KPC nakłada na sąd obowiązek wysłuchania uczestników przed wydaniem postanowienia – dlatego wyznaczenie posiedzenia jest regułą, a nie wyjątkiem.

Realistycznie: od złożenia pierwszego wniosku do pieniędzy na koncie mija zwykle 8–14 miesięcy. To długo. Dlatego tak istotne są skróty z art. 582¹ § 3 i art. 756² KPC – potrafią wyciąć z tej ścieżki połowę.

Ile to kosztuje – tabela

Zwolnienie od kosztów. Jeśli nie stać Cię na opłaty, możesz złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W sprawach rodzinnych sądy przyznają je stosunkowo często – zwłaszcza gdy wnioskodawca samotnie utrzymuje dziecko.

Pułapka sześciu miesięcy (art. 598²⁰ KPC)

Przepis brzmi krótko: sąd umarza postępowanie, jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynął kolejny wniosek w sprawach wykonywania kontaktów z dzieckiem.

Co to nie znaczy: nie znaczy, że tracisz postanowienie o zagrożeniu. Nie znaczy, że tracisz tytuł wykonawczy. Nie znaczy, że nie możesz już nic zrobić.

Co to znaczy w praktyce: postępowanie jako takie zostaje zamknięte. Jeśli naruszenia wrócą po ośmiu miesiącach spokoju, składasz nowy wniosek – i to jest nowa sprawa, z nową sygnaturą i nową opłatą. Postanowienie o zagrożeniu nadal obowiązuje (art. 598²¹ KPC wyłącza jego swobodną zmianę przez sąd), więc nie musisz powtarzać etapu 1 – idziesz od razu po nakazanie zapłaty.

To ważne, bo krąży mit, że po „dobrym okresie" zagrożenie wygasa. Nie wygasa.

Jeżeli postępowanie toczy się przeciwko Tobie

Ta część jest dla drugiej strony. Bo bywa i tak, że wniosek jest niesprawiedliwy, przesadzony albo składany jako narzędzie nacisku w innym sporze.

Linie obrony i ich rzeczywista skuteczność w 2026 r.

Ugoda jako wyjście

W wielu sprawach lepszym rozwiązaniem niż roczna wojna jest ugoda: przyznanie się do naruszeń, przeprosiny i konkretny plan naprawczy (np. realizacja wszystkich kontaktów przez pół roku plus terapia rodzinna). Sąd, widząc realną zmianę postawy, może odstąpić od zagrożenia albo ustalić sumę na niższym poziomie. Kancelaria adw. Karoliny Prokopowicz prowadzi również mediacje sądowe w sprawach rodzinnych – i to często szybsza droga niż drugi rok procesu.

Alienacja rodzicielska a egzekucja

Alienacja to najtrudniejszy kontekst tych spraw. Rodzic alienujący nie musi nic „zabraniać" – wystarczy, że latami buduje w dziecku obraz drugiego rodzica jako obcego, groźnego albo obojętnego. Po jakimś czasie dziecko „samo" nie chce jechać. I formalnie nikt nikomu niczego nie zabronił.

Sygnały, na które zwracają uwagę sądy i biegli:

• dziecko używa sformułowań dorosłych, których nie mogło samo wymyślić („tata nas porzucił dla tamtej kobiety"),
• brak ambiwalencji – jeden rodzic jest w opowieści dziecka idealny, drugi wyłącznie zły (zdrowe dzieci mają uczucia mieszane),
• niechęć rozlewa się na całą rodzinę drugiego rodzica: babcię, dziadka, kuzynów,
• dziecko relacjonuje „złe zachowania" rodzica, których nie mogło zaobserwować (bo działy się przed jego urodzeniem albo pod jego nieobecność),
• brak poczucia winy lub żalu z powodu odrzucenia rodzica – co jest nienaturalne u dziecka.

Strategia dowodowa przy alienacji:

1. Wykaż wzorzec, nie incydent – dziennik kontaktów za kilka–kilkanaście miesięcy.
2. Wnieś o opinię OZSS albo biegłego psychologa z tezą dowodową sformułowaną precyzyjnie: czy niechęć dziecka ma charakter autonomiczny, czy indukowany, i jakie zachowania rodziców na nią wpłynęły.
3. Udowodnij własne starania – stawiałeś się, dzwoniłeś, pisałeś, wysyłałeś prezenty, proponowałeś terapię.
4. Pokaż więź sprzed alienacji – zdjęcia, filmy, zeznania świadków, zaświadczenia ze szkoły o Twoim udziale w życiu dziecka.
5. Nie atakuj drugiego rodzica emocjonalnie. Sąd oceni fakty; agresja w pismach działa przeciwko Tobie.

Po uchwale SN III CZP 20/25 pozycja rodzica alienowanego jest wyraźnie mocniejsza niż w latach 2022–2025. Bierne „nie mogę go zmusić" przestało być tarczą.

Policja – co może, a czego nie może

Policja nie ma uprawnienia do siłowego odebrania dziecka w sprawie o kontakty. Funkcjonariusz, którego wezwiesz, może:

• przyjechać i sporządzić notatkę służbową – i to jest realna wartość, bo notatka jest mocnym dowodem w sądzie,
• spróbować rozmowy z drugim rodzicem,
• zareagować, jeśli dochodzi do przemocy lub dziecku grozi niebezpieczeństwo.

Nie może natomiast wejść do mieszkania po dziecko ani zmusić rodzica do jego wydania.

Kiedy wzywać: gdy masz orzeczenie, przyjechałeś na kontakt i dziecka nie wydano – po notatkę. Gdy druga strona jest agresywna. Gdy podejrzewasz, że dziecko jest w niebezpieczeństwie.

Kiedy nie wzywać: przy 15-minutowym spóźnieniu. Przy pojedynczym, uzasadnionym odwołaniu. Gdy chodzi wyłącznie o zastraszenie drugiej strony. Nadużywanie interwencji policyjnych traumatyzuje dziecko i bywa użyte przeciwko Tobie jako dowód eskalowania konfliktu.

Gdy sumy pieniężne nie działają

Są sprawy, w których rodzic alienujący po prostu wlicza sumy pieniężne w koszty konfliktu. Płaci i dalej nie wydaje dziecka. Wtedy trzeba zmienić narzędzie.

1. Wniosek o zmianę orzeczenia o kontaktach – czasem problemem jest sam harmonogram (zbyt ambitny, kolidujący z zajęciami dziecka). Realistyczny grafik bywa skuteczniejszy niż grzywna.
2. Wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej (art. 109 KRO) – nadzór kuratora, zobowiązanie do terapii, skierowanie do specjalisty. Systematyczne pozbawianie dziecka relacji z drugim rodzicem jest zagrożeniem dobra dziecka.
3. Wniosek o zmianę miejsca zamieszkania dziecka – najdalej idący krok. Sądy sięgają po niego w skrajnych przypadkach alienacji, gdy wszystkie inne środki zawiodły. Wymaga bardzo silnego materiału: opinii OZSS, dokumentacji kilkuletniej, postanowień z postępowań egzekucyjnych.
4. Pozbawienie władzy rodzicielskiej – ultima ratio, przy rażącym zaniedbywaniu obowiązków.
5. Zawiadomienie do prokuratury – utrudnianie kontaktów samo w sobie nie jest przestępstwem, ale skrajne, długotrwałe działania mogą wyczerpywać znamiona znęcania się psychicznego nad dzieckiem (art. 207 § 1 k.k.). Postępowania takie są rzadkie i trudne dowodowo – nie należy budować na nich strategii, ale w skrajnych sytuacjach warto rozważyć.

Postanowienia egzekucyjne jako dowód. Warto pamiętać, że każde postanowienie o zagrożeniu i o nakazaniu zapłaty staje się później znakomitym dowodem w sprawie o władzę rodzicielską czy o zmianę miejsca zamieszkania dziecka. Dokumentują to, co najtrudniej udowodnić: systematyczność i złą wolę.

Planowane zmiany – stan na lipiec 2026

W debacie legislacyjnej pozostają dwa wątki, o których warto wiedzieć, ale na których nie należy opierać bieżącej strategii procesowej, bo żaden nie stał się prawem:

• Penalizacja uporczywego utrudniania kontaktów – postulat powracający w projektach poselskich i w pracach nad reformą prawa rodzinnego. Zwolennicy wskazują na nieskuteczność sankcji cywilnych w przypadkach głębokiej alienacji; przeciwnicy – że kryminalizacja eskaluje konflikt kosztem dziecka.
• Piecza naprzemienna (współdzielona) jako model ustawowy – prace nad wprowadzeniem do KRO wyraźnej definicji i preferencji dla naprzemiennego sprawowania bieżącej pieczy.

Do czasu uchwalenia zmian obowiązuje to, co opisano wyżej: system dwuetapowej sankcji pieniężnej.

Kontakty transgraniczne i uprowadzenie rodzicielskie

Dziecko mieszka za granicą. Polskie postanowienie o kontaktach nie wykona się samo w Niemczech czy Wielkiej Brytanii. W relacjach wewnątrzunijnych zastosowanie ma rozporządzenie Bruksela II ter (2019/1111), które znacząco upraszcza uznawanie i wykonywanie orzeczeń dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej. Poza UE – konieczna bywa odrębna procedura uznania i stwierdzenia wykonalności.

Orzeczenie zagraniczne, które chcesz egzekwować w Polsce. Art. 598¹⁹ § 2 KPC wymaga w takim wypadku stwierdzenia wykonalności orzeczenia lub ugody zagranicznej – bez tego wniosek o zagrożenie nie ma podstawy.

Uprowadzenie rodzicielskie. Jeżeli drugi rodzic wywiózł dziecko za granicę bez Twojej zgody i bez zgody sądu – nie jest to sprawa o kontakty, lecz o wydanie dziecka w trybie Konwencji haskiej z 1980 r. Wniosek składa się za pośrednictwem organu centralnego (Ministerstwo Sprawiedliwości). Procedura ma charakter pilny – i liczy się każdy tydzień.

Prewencja. Jeżeli widzisz sygnały przygotowań do wyjazdu (sprzedaż mieszkania, poszukiwanie szkoły za granicą, wyrobienie paszportu dziecka bez Twojej wiedzy) – działaj natychmiast: wniosek o zabezpieczenie, zakaz wyjazdu dziecka poza granice RP, zakaz wydania paszportu. Po wyjeździe wszystko jest wielokrotnie trudniejsze.

Dziesięć błędów, które kosztują sprawę

1. Brak dowodów. „Od roku utrudnia" bez jednego SMS-a, bez notatki, bez świadka – to nie jest sprawa, to jest opowieść.
2. Zbyt długie czekanie. Rok zbierania naruszeń to rok, w którym więź z dzieckiem słabnie, a alienacja się utrwala. Reaguj po dwóch–trzech naruszeniach.
3. Nieprecyzyjne orzeczenie. Egzekwujesz coś, czego nie da się egzekwować. Najpierw doprecyzuj.
4. Brak odpisu wykonalnego orzeczenia. Art. 598¹⁹ § 1 KPC. Najprostszy sposób, by wniosek wrócił bez rozpoznania.
5. Zatrzymanie się na etapie 1. Zagrożenie bez konsekwentnego etapu 2 to pusta groźba – i druga strona bardzo szybko to odkrywa.
6. Łączenie obu etapów w jednym piśmie. Dwa postępowania, dwie opłaty.
7. Przestanie stawiać się na kontakty po złożeniu wniosku. Tracisz i dowody, i wiarygodność.
8. Warunkowanie kontaktów alimentami (lub odwrotnie). Bezprawne w obie strony.
9. Eskalacja przy dziecku. Awantura pod klatką, wyrywanie dziecka za rękę, wyzwiska przy nim – to nie egzekucja, to przemoc emocjonalna wobec dziecka. I świetny materiał dowodowy dla drugiej strony.
10. Przegapienie terminów. 7 dni na wniosek o uzasadnienie, 14 dni na zażalenie od doręczenia uzasadnienia. Najlepsza sprawa przepada przez kalendarz.

Studia przypadków z praktyki (zanonimizowane)

Przypadek 1 – zagrożenie wystarczyło

Ojciec miał ustalone kontakty w pierwszy i trzeci weekend miesiąca. Matka odwołała cztery z sześciu kontaktów, powołując się na chorobę córki – ani razu nie przedstawiając zaświadczenia. Ojciec prowadził dziennik kontaktów, zachował SMS-y, dwukrotnie wezwał Policję (notatki). Wniosek o zagrożenie: 600 zł za każde naruszenie. Sąd zagroził kwotą 500 zł. Od dnia doręczenia postanowienia matka realizuje wszystkie kontakty. Etap 2 nigdy nie był potrzebny.

Przypadek 2 – etap 2 i komornik

Mimo zagrożenia (700 zł) kontakty nadal się nie odbywały – pięć weekendów z rzędu. Ojciec złożył wniosek o nakazanie zapłaty wraz z żądaniem zwrotu wydatków (paliwo, autostrada, dwa opłacone bilety do aquaparku). Sąd nakazał zapłatę 3 500 zł plus 940 zł zwrotu wydatków. Matka nie zapłaciła dobrowolnie. Ojciec – bez występowania o klauzulę wykonalności (art. 598¹⁶ § 4 KPC) – skierował sprawę do komornika. Po zajęciu rachunku bankowego kwota została ściągnięta w ciągu trzech tygodni, a kontakty zaczęły się odbywać.

Przypadek 3 – wniosek oddalony po wyroku TK

Piętnastoletni syn kategorycznie odmawiał spotkań z ojcem po incydencie, którego świadkiem był rok wcześniej. Matka przedstawiła: korespondencję, w której zachęcała syna do kontaktu, potwierdzenia wizyt u psychologa, propozycje spotkań na neutralnym gruncie. Opinia OZSS wskazała na autonomiczny charakter decyzji nastolatka i brak alienacji ze strony matki. Sąd oddalił wniosek – zgodnie z wyrokiem TK SK 3/20 nie można nakazać zapłaty za zachowanie dziecka, którego rodzic sprawujący pieczę nie wywołał.

Przypadek 4 – ta sama obrona, inny wynik (po uchwale SN)

Ośmiolatka „nie chciała" jeździć do ojca. Matka twierdziła: „nie będę jej zmuszać". Nie przedstawiła jednak żadnych dowodów na to, że cokolwiek zrobiła, by to zmienić – brak terapii, brak rozmów, brak propozycji spotkań w obecności osoby trzeciej. W korespondencji z ojcem pojawiały się natomiast komentarze, które dziecko mogło słyszeć. Sąd – powołując się na uchwałę SN III CZP 20/25 – uznał, że bierna akceptacja postawy dziecka jest naruszeniem obowiązku i nakazał zapłatę.

Przypadek 5 – egzekucja „odwrotna"

Ojciec miał ustalone kontakty, ale przyjeżdżał raz na kilka miesięcy, odwołując w piątek po południu. Syn (7 lat) czekał spakowany przy oknie. Matka złożyła wniosek z art. 598¹⁵ § 2 KPC. Sąd zagroził ojcu kwotą 300 zł za każdy niezrealizowany kontakt. Ojciec zaczął przyjeżdżać regularnie.

Przypadek 6 – dziadkowie

Dziadkowie ze strony zmarłego ojca mieli ustalone kontakty z wnuczką co trzy tygodnie. Matka zaczęła je blokować. Podstawą wniosku był art. 113⁶ KRO w zw. z art. 598¹⁵ § 1 KPC. Sąd zagroził kwotą 300 zł za naruszenie; po dwóch kolejnych naruszeniach nakazał zapłatę 600 zł. Kontakty wróciły.

Przypadek 7 – skrót z art. 582¹ § 3 KPC

W sprawie o zmianę kontaktów pełnomocnik ojca – powołując się na udokumentowaną historię utrudniania – wniósł o zagrożenie już w samym postanowieniu o kontaktach. Sąd zagroził kwotą 800 zł. Po trzech naruszeniach ojciec złożył od razu wniosek o nakazanie zapłaty (art. 598¹⁶ § 2 KPC), pomijając etap 1. Sąd nakazał zapłatę 2 400 zł. Całość zajęła około dwóch miesięcy zamiast roku.

Właściwy sąd – Zielona Góra i okolice

Wniosek o zagrożenie nakazaniem zapłaty i o nakazanie zapłaty składa się do sądu opiekuńczego, czyli sądu rejonowego – wydziału rodzinnego i nieletnich – właściwego według miejsca zamieszkania (a w jego braku – pobytu) dziecka.

To bardzo częste źródło pomyłek: nie ma znaczenia, że o kontaktach orzekał Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w wyroku rozwodowym. Postępowanie wykonawcze i tak toczy się przed sądem rejonowym właściwym dla dziecka.

Dla mieszkańców Zielonej Góry i okolic właściwy jest Sąd Rejonowy w Zielonej Górze – Wydział Rodzinny i Nieletnich. Zażalenia rozpoznaje Sąd Okręgowy w Zielonej Górze.

Jeżeli dziecko mieszka w innej miejscowości okręgu – właściwy będzie sąd rejonowy jej dotyczący (m.in. Nowa Sól, Krosno Odrzańskie, Świebodzin, Żary, Żagań, Wschowa). Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić właściwość – wniesienie do niewłaściwego sądu oznacza przekazanie sprawy i stratę kilku tygodni.

Najczęściej zadawane pytania

Ile kosztuje wniosek o egzekucję kontaktów?

Opłata sądowa wynosi 100 zł od każdego wniosku. Etap 1 i etap 2 to dwa odrębne wnioski – czyli dwie opłaty. Wynagrodzenie adwokata ustalane jest indywidualnie, w zależności od stopnia skomplikowania sprawy.

Czy komuś, kto nie ma orzeczenia o kontaktach, przysługuje egzekucja?

Nie. Bez wykonalnego orzeczenia albo zatwierdzonej przez sąd ugody nie ma czego wykonywać. Najpierw trzeba uzyskać orzeczenie o kontaktach.

Czy komu trafiają pieniądze – mnie czy Skarbowi Państwa?

Tobie. Suma pieniężna z art. 598¹⁶ KPC jest zasądzana na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu (albo – w wariancie odwrotnym – na rzecz osoby sprawującej pieczę), nie na rzecz budżetu państwa.

Czy mogę pominąć etap 1?

Tak, ale tylko wtedy, gdy zagrożenie nakazaniem zapłaty zostało już zawarte w orzeczeniu o kontaktach (art. 582¹ § 3 KPC) albo w postanowieniu o zabezpieczeniu (art. 756² KPC). W pozostałych przypadkach etap 1 jest obowiązkowy.

Czy Policja może odebrać dziecko siłą?

Nie. W sprawach o kontakty Policja nie ma takiego uprawnienia. Może sporządzić notatkę (cenny dowód) i podjąć próbę rozmowy.

Czy potrzebuję klauzuli wykonalności, żeby iść do komornika?

Nie. Prawomocne postanowienie o nakazaniu zapłaty jest tytułem wykonawczym bez klauzuli (art. 598¹⁶ § 4 KPC). To samo dotyczy postanowienia o zwrocie wydatków (art. 598¹⁷ § 4 KPC).

Czy postanowienie o zagrożeniu wygasa?

Nie. Nawet jeśli przez rok kontakty przebiegały prawidłowo, a potem znów pojawiły się naruszenia – możesz od razu złożyć wniosek o nakazanie zapłaty, bez ponawiania etapu 1.

Co oznacza umorzenie postępowania po 6 miesiącach?

Art. 598²⁰ KPC nakazuje sądowi umorzyć postępowanie, jeżeli przez pół roku od uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynie kolejny wniosek. Umorzenie nie unieważnia wcześniejszych postanowień – zamyka tylko daną sprawę.

Czy grzywna może być nałożona, gdy dziecko samo nie chce jechać?

To zależy od przyczyny odmowy. Jeśli odmowa jest w pełni autonomiczna i nie została wywołana przez rodzica sprawującego pieczę, a rodzic ten aktywnie wspiera relację – nie (wyrok TK SK 3/20). Jeśli rodzic biernie akceptuje odmowę albo postawa dziecka wynika z zachowań rodziców – tak (uchwała SN III CZP 20/25).

Czy mogę żądać zwrotu kosztów dojazdu na kontakt, który się nie odbył?

Tak – art. 598¹⁷ KPC. Warunek: udokumentowanie wydatków (paragony, bilety, faktury).

Czy dziadkowie mogą egzekwować kontakty?

Tak, jeżeli mają je ustalone sądownie. Podstawą jest art. 113⁶ KRO w związku z przepisami o wykonywaniu kontaktów.

Czy mogę nagrywać próbę odbioru dziecka?

Nagrania z prób odbioru (domofon, klatka schodowa, rozmowa przy drzwiach) są w praktyce sądów rodzinnych dopuszczane jako dowód. Zakres i sposób nagrywania warto jednak skonsultować z adwokatem, bo w niektórych konfiguracjach może to naruszać prywatność.

Czy utrudnianie kontaktów jest przestępstwem?

W obecnym stanie prawnym – nie stanowi odrębnego typu czynu zabronionego. Skrajne, długotrwałe działania mogą jednak wypełniać znamiona innych przestępstw (np. znęcania się psychicznego nad dzieckiem). Projekty penalizacji utrudniania kontaktów pozostają w fazie prac legislacyjnych.

Czy egzekucja kontaktów wpływa na sprawę o władzę rodzicielską?

Pośrednio – i to istotnie. Postanowienia o zagrożeniu i nakazaniu zapłaty są silnym dowodem systematycznego naruszania obowiązków rodzicielskich w sprawie o ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej.

Mieszkam za granicą. Czy mogę złożyć wniosek?

Tak. Możesz udzielić pełnomocnictwa adwokatowi w Polsce; sąd może Cię również wysłuchać w drodze wideokonferencji. Koszty przyjazdów na nieodbyte kontakty możesz dochodzić na podstawie art. 598¹⁷ KPC.

Pomoc Kancelarii

Sprawy o wykonywanie kontaktów z dzieckiem wygrywa się dokumentacją i precyzją – nie emocjami. Kancelaria Adwokacka adw. Karoliny Prokopowicz w Zielonej Górze prowadzi sprawy o kontakty z dzieckiem, ich egzekucję i zmianę, a także mediacje sądowe w sprawach rodzinnych.

Co możemy zrobić:

• ocenić, czy Twoje orzeczenie w ogóle nadaje się do egzekucji – i jeśli nie, doprowadzić do jego doprecyzowania,
• przygotować wniosek o zagrożenie nakazaniem zapłaty z kompletnym materiałem dowodowym,
• zaproponować kwotę realną do zasądzenia i wyegzekwowania,
• poprowadzić etap 2 i skierować sprawę do komornika,
• bronić Cię, jeżeli wniosek złożono przeciwko Tobie – w tym wykazać, że aktywnie wspierasz relację dziecka z drugim rodzicem,
• zaproponować mediację tam, gdzie eskalacja szkodzi przede wszystkim dziecku.

Kancelaria Adwokacka adw. Karolina Prokopowicz
ul. Kupiecka 56/2, 65-058 Zielona Góra
tel. +48 600 21 65 36
e-mail: kancelaria@eadwokat.pl

Powiązane artykuły

• Kontakty z dzieckiem
• Ustalenie kontaktów z dzieckiem
• Ograniczenie kontaktów z dzieckiem
• Opieka naprzemienna
• Ograniczenie władzy rodzicielskiej
• Pozbawienie władzy rodzicielskiej
• Alimenty
• Rozwód a dzieci

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. W celu uzyskania indywidualnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z Kancelarią.

Autor: adw. Karolina Prokopowicz | eAdwokat.pl | Zielona Góra | Ostatnia aktualizacja: lipiec 2026